icon About

Oil Shale

OİL SHALE NEDİR?

Bitümlü Şeyl’den petrol üretimi genel olarak, kayacın oksijensiz ortamda 400-550 ⁰C sıcaklıklara ısıtılması ve kayacın içeresinde bulunan organik madde kerojenin; kompleks hidrokarbon bağlarının ısıl olarak kırılmasını içerir. Bu işlem sayesinde başlangıçta katı formda olan kerojen ilk etapta gazlaştırılır sonrasında ise üretilen sıcak hidrokarbon gazları soğutularak; sıvı ve gaz formda hidrokarbon fraksiyonlarının üretilmesini içerir. Bu işlem yerinde “in-situ” ve yeri dışında “ex-situ” olmak üzere iki genel alt başlıkta toparlanabilir.

“In-situ” uygulamaları derin rezervler için geliştirilmiş bir yöntem olmakla beraber yüzeye yakın rezervler için “ex-situ” yöntemleri ile ekonomik açıdan rekabet edememektedir. Bu yöntem de hedeflenen bitümlü şeyl katmanları yer altında çeşitli yöntemlerle ısıtılarak üretim gerçekleşir. Atık bertaraf kolaylığı ve minimum yüzyesel tahribat, yöntemi çevreye olan etkileri bakımından bir adım öne taşısa bile, yer altı su kaynaklarının kirlenmesini engellemek için henüz geçerli bir yöntem ortaya koyulamamıştır. Ex-situ uygulamalarında ise bitümlü şeyl, rezerve uygun madencilik yöntemleri kullanılarak üretilir. Kullanılacak petrol üretim teknolojisine göre uygun parçacık boyutuna, kırma ve eleme proseslerinden geçilirilerek getirilir. Parçacık boyutu kullanılacak teknolojiye göre, büyük parçalar “lump shale” ya da küçük partiküller “particulate shale” olarak proses cihazlarından (endüstriyel piroliz üniteleri) geçirilir. Proses genel hatları itibarı ile ön ısıtma, piroliz, artık karbonun yakılması, kül soğutma, hidrokarbon yoğuşturma, filtrasyon ve fraksinasyon olarak sıralanır. Oluşan kül madenciliğin yapıldığı işletemeye geri doldurulur.

INNOSYS VE Bitümlü Şeyl

Innosys Ar. Ge. Türkiye’de oil shale “bitümlü şeyl” konusunda araştırma-geliştirme ve tasarım faaliyetleri yürüten tek firmadır. Innosys sahip olduğu mühendislik altyapısı ile bir ex-situ petrol üretim yöntemi olan SAB Oil teknolojisini geliştiren ana şirketlerden birisidir. SAB Oil teknolojisi uluslararası bir proje olup, projede Innosys Ar. Ge., Almanya’da bulunan 2 farklı üniversite, 1 mühendislik firması, İngiltere’de bulunan başka bir mühendislik firması ve Ürdün’lü bir firma ile çalışarak proses tasarım, laboratuvar analizleri, enerji kütle balansı gibi mühendislik hesaplamalarında teknik destek vermektedir. SAB Oil prosesi, bitümlü şeyl’den petrol üretimi için farklı tipteki birçok kayaca uygulanabilir bir teknoloji olup, göreceli düşük ilk yatırım ve operasyon maliyetleri dolayısı ile müşterilerine hızlı amortisman süreleri vaat etmektedir. Firmamız, patent başvurusu tamamlanmış SAB Oil teknolojisi için, Türkiye ve rezerv sahip ülkelerde pilot tesis kurma, teknoloji tanıtma, ön fizibilite çalışmaları, danışmanlık ve akredite oil shale laboratuvar analiz hizmetlerini vermektedir.

Türkiye’de sahip olduğumuz Bitümlü Şeyl ruhsat alanımıza ortalama %10,2 petrol üretimi, 1400 cal/g ısıl değeri ile yaklaşık olarak 70 milyon ton rezerv bulunmaktadır. Sahamızdaki petrolün ham halde; ortalama kükürt değeri %0,25, Azot değeri % 0,9 altında olup API yoğunluğu 33° dir.